Yazının bulunması ile başlayan ve günümüze kadar gelen süreçtir. Tarihi Devirler (Çağlar) nelerdir? Tarihi çağlar sıralaması 9. sınıf.

İlk Çağ: yazının bulunması ile başlar 375 kavimler göçü ile biter.

Orta Çağ: kavimler göçü ile başlar 1453 İstanbul’un fethi ile biter.

Yeni Çağ: İstanbul’un fethi ile başlar 1789 Fransız ihtilali ile biter.

Yakın Çağ: Fransız ihtilali ile başlayan bu çağ günümüzde devam etmektedir.

İLK ÇAĞ UYGARLIKLARI

Mezopotamya

1-Sümerler

• Site şehir devletleri halinde yaşamışlardır.
• Şehirlerin yöneticilerine patesi ya da ensi denilmiştir.
• Merkeziyetçilik ve siyasi birlik yoktur.
• Ur urug lagaş kiş gibi şehirleri vardır.
• Çivi yazısını bulmuşlardır. (MÖ3000)
• Ziggurat adı verilen tapınakları vardır.

Not: zigguratlar tahıl ambarı depo gözlemevi vb. olarak kullanılmıştır.

• Ay yılını kullanarak astronomiyi geliştirmişlerdir.
• Urgakina kanunları tarihin ilk anayasası niteliğindeki kanunlardır.

2-Akadlar

• Başkentleri Agade şehridir.
• İlk imparatorluğu kurmuşlardır.
• İlk düzenli orduyu kurmuşlardır.

3- Elamlar

• Başkentleri sus şehridir.

4- Babiller

• Başkentleri Babil şehridir.
• Amurrrular tarafından kurulmuşlardır.
• Kısas esasına dayalı anayasa olan anayasa hazırlandı (hammurabi)
• Babil’in asma bahçeleri ve zafer kuleleri ünlüdür.

5- Asurlular

• Başkentleri Ninova şehridir.
• Ninova şehrinde kütüphaneler kurdular.
• Anadolu’ya yazıyı getirdiler.
• Kültepe de Karum adı verilen ticaret bölgeleri kurdular.

Anadolu

1- Hititler

• Başkentleri çorum Hattuşaş’tır.
• Feodal beyliklere son vererek merkezi bir otorite kurmuşlardır.
• Pankuş adı verilen meclisleri vardır.
• Kraliçelerine Tavananna denir.
• Objektif tarih yazıcılığının başlangıcı sayılan Anal adı verilen defterleri tanrılara hesap vermek amacıyla tutmuşlardır.
• Tarihin ilk yazılı antlaşması olan Kadeş antlaşmasını mısır ile imzalamışlardır.
• Çivi yazısını da resim (hiyeroglif) yazısını da kullanmışlardır.

2- Frigyalılar

• Başkentleri Gordion’dur.
• Temel geçim kaynaklarının tarım ve hayvancılık olmasından dolayı tarımı ve hayvancılığı koruyan sert yasalar yapmışlardır.

Not: öküz öldürmenin saban kırmanın cezası ölümdür gibi.

• En önemli tanrıları Kibele’dir.
• Tapates adı verilen halı ve kilimleri vardır.
• Fabl (hayvan konuşturma sanatı) ilk örneklerini vermişlerdir.
• Fibula adı verilen çengelli iğneyi bulmuşlardır.

3-Lidyalılar

• Başkentleri Sard şehridir.
• Kral yolunu yapmışlar.
• Parayı bulmuşlar.
• Paralı askerlik sistemini kullanmışlar ve bu yüzden kısa sürede yıkılmışlardır.

4-İyonyalılar

• Şehir devletleri halinde yaşamışlardır.
• Denizcilikte ilerlemişlerdir.
• Kolonicilik faaliyetlerinde bulunmuşlardır.
• Bilim ve sanatta ilerlemişlerdir.
• En önemli sanat eserleri Artemis tapınağıdır.

5- Urartular

• Başkentleri Van (tuşpa)’dır.
• Madencilik ve hayvancılık ile ilgilenmişlerdir.
• Mezarlarını oda şeklinde yapmışlardır.

Not: bu durum ahiret inançları olduğunu gösterir.

• En önemli tanrıları savaş tanrısı haldi’dir.
• Şehirlerinin etrafına yüksek duvarlar örmüşler.
• Sulama kanalları yapmışlar.

MISIR

• Nom adı verilen şehir devletleri halinde örgütlenmişlerdir.
• Firavun denilen tanrı krallar tarafından yönetilmişlerdir.
• Hiyeroglif adı verilen resim yazısını bulmuşlardır.
• Ahiret inancından dolayı mumyacılık, tıp, anatomi ve eczacılık gelişmiştir.
• Nil nehrinin taşma zamanlarını hesap edebilmek için güneş yılı esaslı takvimi bulmuşlardır.

Not: taşma zamanlarında bozulan sınırların tekrar çizilmesi geometrinin gelişmesini sağlamıştır.

• Papirüs adı verilen kâğıdı kullanmışlardır.
• Firavun mezarları olarak tasarlanan piramitleri inşa etmişlerdir.
• Hititler ile tarihin ilk yazılı barış antlaşması olan kadeş antlaşmasını yapmışlardır.

İRAN

• Medler ve persler devlet kurmuşlardır.
• Posta teşkilatını kurmuşlardır.
• Ülkeyi satraplıklara bölmüşlerdir.
• Bu satraplıkları denetlemesi için şah gözü ve şahkulağı adı verilen müfettişler görevlendirilmiştir.

Not: posta teşkilatı ve satraptık sistemi merkezi otoritenin güçlü tutulmaya çalışıldığının göstergesidir.

• Ateşe tapılan ve zerdüştlük adı verilen inançları vardır.

İBRANİLER

• Kudüs merkezli bir krallık kurmuşlardır.
• İlk tek tanrılı din olan Museviliği kabul etmişlerdir.

Not: Museviliğin sadece kendilerine ait olduğunu düşündüklerinden dinlerini yaymamışlar ve kapalı bir toplum olarak kalmışlardır.

FENİKELİLER

• Bulundukları bölge nedeniyle deniz ticareti ile uğraşmışlardır.
• Kolonicilik faaliyetlerinde bulunmuşlar.
• Alfabeyi bulmuşlardır.

UZAK DOĞU

1- ÇİN

• En eski medeniyetlerden biridir.
• Kâğıt, matbaa, barut ve pusulayı bulmuşlardır.
• Budizm, Taoizm, Manihaizm ve konfüçyüsçülük inançları yayılmıştır.

2- HİNT

• Racalık (prenslik) adı verilen bir sistemle yönetilmişlerdir.
• Sınıflar arası geçişin ve evliliğin yasak olduğu kast sistemi vardır.

Not: kast sistemi nedeniyle Hint halkı arasında birlik ve beraberlik kavramları ile millet olma olgusu gelişmemiştir.

Not: Gazneli Mahmut’un Hindistan’a düzenlediği 17 sefer kast sistemine büyük bir darbe vurmuştur.

YUNAN UYGARLIĞI

• Polis adı verilen şehir devletleri vardır.
• Kolonicilik gelişmiştir.
• Bilim ve sanatın geliştiği bir uygarlıktır.
• Atina da halk meclisi atarak demokrasi alanında ilk adımı attılar.
• Çok tanrılı dinlere ve ahirete inanmışlardır.
• Tanrılarını insan şeklinde düşünmüşlerdir.
• Tanrılar adına yaptıkları yarışmalar günümüzdeki olimpiyatların temelini atmıştır.

MAKEDONYA UYGARLIĞI

• Doğu batı uygarlığının kaynaştığı Helenizm kültürünü oluşturmuşlardır.
• Bergama, Antakya, İskenderiye önemli kültür merkezleridir.

ROMA UYGARLIĞI

• Krallık, cumhuriyet ve imparatorluk yönetimi uygulamışlardır.
• Milano fermanı ile Hristiyanlık serbest bırakılmıştır.
• Miladi takvim ve Latin alfabesini geliştirdiler ve kullandılar.
• Halk plepler ve patriciler olmak üzere ikiye ayrılmıştır.
• Plepler ve patricilerin savaşlarını bitirmek amacı ile on iki levha kanunları hazırlandı.

Not: bu kanunlar bu günkü Avrupa ve Türkiye’nin hukuk kurallarının temelini atmışlardır.

• Tarihin en büyük köleci devletidir.
• Kavimler göçü sonrası doğu-batı olmak üzere 2’ye ayrılmıştır ve ilk çağ sona ermiştir.